زنانه نگري/فمينيسم مریم نصراصفهانی | 09 Feb 2007 11:46 pm
اکو فمینیسم
برخود اتفاقی با وبلاگ ابتکار سبز واقعا برایم دلگرم کننده بود؛ و همین امر هم بهانه ای شد برای نوشتن یادداشتی درباره اکوفمینیسم1
یکی از عواقب رشد اقتصاد جهانی و ترویج الگوی توسعه اروپا محور تخریب هرچه پرشتاب تر اکو سیستم جهان بوده است. برخی زنانه نگرها مانند واندانا شیوا2 گفته اند که اکولوژی یا همان بومشناسی یک مسئله خاص زنانه نگری است. اکوفمینیستها معتقدند سرکوب مردسالارانه زیر عناوین سود و پیشرفت، طبیعت را از بین می برد. آنها میگویند که پیش از ظهور استعمار و علوم غربی بومیان سراسر جهان روابطی نزدیک و نسبتا دوستانه با طبیعت داشته اند. نیروهای طبیعی عموما مونث تصور می شدند چون مظهر قدرتهای مولد زایش و رویش بودند. با ظهور علوم غربی، که با تلقی طبیعت به مثابه منبعی برای استفاده انسان و نه چیزی که باید مثل سابق محترم شمرده شود همراه بود، تصور همگان از طبیعت دگرگون شد و در این ارتباط جدید طبیعت و منابع طبیعی به شدت آسیب دیدند.
فرهنگ علمی و فلسفی مسلط قرن هفدهم در غرب چنانکه فرانسیس بیکن معتقد است کار ذهن را در امر شناخت نه ژرف اندیشی محض بلکه مهار طبیعت میداند و این اصرار بر مهار طبیعت در واقع آغاز سیطره علم مذکر برجهان بوده است. جالب این جاست که بیکن با صراحت تمام از استعاره های مربوط به دو جنس برای بیان نظریاتش درباب معرفت علمی استفاده میکند. یکی از جالبترین استعاره ها در کتاب تولد مردانه زمانه3 یافت میشود که در آنجا میگوید«همانا آمده ام …تا طبیعت (به صورت مونث مشخص شده است) را با همه فرزندانش به پیشگاه شما آورم و او را موظف به خدمتگزاری شما کنم و به بندگیتان درآورم» و اینگونه مفهوم مذکر غلبه و تسلط به رابطه انسان با طبیعت گسترش پیدا کرد و از پی آن اسیب های جبران ناپذیری به طبیعت وارد شد.
اکو فمینیستها تنها راه فرار از این بحران بوم شناختی را برقراری مجدد همان رابطه اولیه با محیط زیست و ترویج بازگشت به طبیعت می دانند. شیوا تاکید میکند دانش زنان برای حفظ تنوع زیستی حیاتی است. این دانشی است متفاوت با دانش مردان؛ دانشی که میان بخش های مختلف تولید کشاورزی پیوندهایی برقرار میکند اما اغلب نامرئی مانده است.
اکو فمینیسم به دلیل بازتولید تقسیم ذاتی میان زنان و مردان، فرهنگ و طبیعت، در این بحثش که زنان به طبیعت نزدیکترند و دانش بیشتری از تنوع زیستی و مسائل دیگر دارند مورد انتقاد واقع شده است. برخی دیگر هم به خصوص در کشورهای جهان سوم به اکو فمینیست ها انتقاد کرده اند که نگرانی های بوم شناختی را میتوان یکی از تجملات زندگی ثروتمندان شمرد که به ویژه در کشورهای جهان سوم در اولویت قرار ندارد(!) البته باید اشاره کنم که اکو فمینیستها به هر یک از این اعتراضات پاسخ هایی داده اند که مجال بحث از آنها نیست ولی همه زنانه نگران بر اهمیت این جنبش برای بازنگری در اهمیت دانش متمایز زنان از طبیعت، چه به صورت ذاتی بدست آمده باشد و چه از طریق فرهنگ و تربیت، معترفند.
[1] Ecofemininism
[2] Vandana Shiva
[3] The Masculine Birth of Time
on 11 Feb 2007 at 1:41 pm 1.azam said …
سلام
حالا دیگه سایت می زنی و به ما خبر نمی دی؟
on 12 Feb 2007 at 10:49 am 2.نسرین said …
یه سوال
بحثایی مثل همین که تو این پست مطرح کردی یا معرفت شناسی فمینیست ها مستلزم ذات گرایی نیست؟
قبل ترها، شاید سه سال پیش بود یادمه تو یه بحثی برگشتی گفتی ذات وجود نداره؟
الان فکر می کنی چیزی به نام ذات زنانه حقیقت داره؟
on 12 Feb 2007 at 10:55 am 3.نسرین said …
یه چیز دیگه:
کاش درباره این هشتم مارسی هام مطلب بنویسی
on 12 Feb 2007 at 3:05 pm 4.Tarantash said …
با سلام
آنطور که پیداست مرد ها باید کم کم به فکر بازی با قواعد جدیدی باشند…چندی پیش مجمو عه مقالاتی در باب تئوری ادبی می خواندم گود مَن در جایی اشاره کرده بود که سیستم عامل داس یک قاعده ی مردانه است یک فرمان و فوکوس و اجرا اما ویندوز مثل زنی است که در آشپزخانه مشغول خرد کردن فلفل است و با تلفن صحبت می کند و برنامه ی رادیو را دنبال می کند این همزمانی فرمان ها و اجرا ها و ساخت و کار ذهن زن ها به نظر می رسد درخور دنیای مدرن با شد دنیایی که دیگر نظم ارسطویی را بر نمی تابد(ساختار رمان های پست مدرن به روشنی روی این مطلب صحه می گذارد) اما در این میان همیشه یک سوال برایم پیش می آید : چرا همیشه موسی از آستین فرعون بیرون می آید؟چرا بیل گیتس نمادی برای یک تفکر زنانه است؟ چرا مانیفست رمان نو توسط آلن روبگریه نوشته می شود؟ چرا نام بزرگترین موسسه ی لزبین های آمریکا اسمیت است؟
از آن طرف ها هم بیایید
on 13 Feb 2007 at 2:02 pm 5.نسرین said …
ممنونم مریم جان
حالا یه سوال دیگه
اگه درگیریه بحثی باشی که پیش فرض های متفاوت و متناقضی داشته باشه و هیچ کدوم این پیش فرض هام برات قابل اثبات نباشه…؟
مثل همین بحث ذات گرایی تو معرفت شناسی و خیلی دیگه از مباحث زنان که مثلا از دیدگاه دینی بحث ذات و فطرت در مقابل این بحثایی که تو مطرح می کنی وجود داره…
نمی تونم بازم سوالمو مطرح کنم. اما می دونم تو مثل همیشه می فهمی منظورمو و سوالمو…
on 14 Feb 2007 at 12:47 pm 6.Tarantash said …
باسلام
البته این یک واکنش احساسی نیست چون در این بازی در جبهه ی هیچ کدام از طرفین نیستم چون اساسا با این بازی مخالفم زیرا در جریان نوشتن قواعد جدید (دوره ی گذار) هستند و هنوز معلوم نیست توپ که از خط(کدام خط؟)می گذرد اوت می شود یا نه…سوالی که برایم پیش آمده دیالکتیکی برآمده از مجموعه سازی از خارج از خودم(در طبیعت) است و شاید اگر مثال هایی از آن دست که شما گفتید زیاد است ولی من نیافتم وارد این مجموعه شود می تواند کمی قضیه را برایم تسهیل کند هر چند به قول تارسکی مجموعه ای هم می تواند عضو خود باشد هم نمی تواند( پارادوکسی در کار نیست) و البته روش منطقی در پاسخ به این دست سوال ها ذات شناسی است که آن هم فعلا تکلیفش با خودش روشن نیست چه رسد با مخالفانش(رجوع کنید به مقاله ی “بیرون از ماتریکس” نوشته ی ریچارد رورتی)
on 16 Feb 2007 at 2:52 am 7.Tarantash said …
ارتش نوستالژياي فرم گرايي توتاليتاريسم
قالپاق روزهای ۵ و ۱۰ و ۲۵ هر ماه به روز می شود.
on 16 Feb 2007 at 1:55 pm 8.صفورا زاهدی said …
با سلام وخسته نباشید. از همه دوستانی که وبلاگ 8مارس- نه به حجاب ، را لینک کرده اند. در صورت تمایل لطفا به ما اطلاع دهند تا لینک آنها را در وبلاگ قرار دهیم.با تشکر
on 16 Feb 2007 at 3:33 pm 9.zahra said …
salam . mamnun ke sar zadid . webloge shoma ra mikhanam vali hich vaght nazar nemidadam, khoshhal mishavam dar ertebat bashim,
dar morede matlabetan ham barayam tazegi dasht , va bar etellaatam afzud ,mamnun duste khub
on 21 Feb 2007 at 6:40 pm 10.نسرین قوامی said …
پسرم باز دستتو گذاشتم تو حنا!
بیا سر بزن!