هرکسی که گفته پول نمی تواند خوشبختی را بخرد،بطور حتم نمی دانسته که برای خرید کجا باید برود

 

الف- ویرجینیا وولف در کتاب اتاقی از آنِ  خود سوال می کند که چرا زنان فقیر هستند؟ چرا زنانی که تمام عمر خود را صرف کار و فعالیت می کنند؛ تنها آنگاه که به پول و سرمایه ای نیاز پیدا میکنند متوجه« فقر شرم آور جنسیت خود میشوند»؟ او در کتاب خود از بزرگترین نویسندگان زنی صحبت می کنند که نه تنها اتاقی از آن خود برای نوشتن و تمرکز کردن نداشته اند بلکه همواره از اینکه به آنها به چشم یک هیولا نگاه شود در هراس بوده اند، زنانی که آنقدر فقیر بودند که هر بار تنها میتوانستند یکی دو بسته کاغذ بیست و پنج ورقی بخرند تا بلندیهای بادگیر یا جین ایر را روی آنها و در اتاق نشیمن خانه، بدور از امکان تجربه جایی بیش از آن، بنویسند. ..اتاقی از آنِ خود نوشته ای ارزشمند درباره ی «زن و داستان» است که البته به مسئله ی فقر زنان نیز اشاره می کند. در واقع وولف فقدان درآمدی قابل قبول و مستمر برای زنان را، در کنار عدم تجربه ی تاریخی در داستان نویسی، فقدان تجربه های مکانی متنوع و عدم آگاهی نسبت به جنسیت خود، از جمله مسائلی می داند که بر داستان نویسی زنان تاثیر گذار بوده است.
ب- فقر مالی نه تنها بر داستان نویسی که در تمام عرصه های فعالیت زنان تاثیر غیر قابل انکاری داشته است. از عمومی ترین حوزه ها همچون اقتصاد و سیاست تا خصوصی ترین حوزه ها و روابط خانوادگی، فقر زنان همواره برای آنان مشکل آفرین بوده و باعث حذف آنها از تصمیم گیری های مهم و کلان در حوزه های سیاسی و حتی خانواده شده است. ناگفته پیداست که فرهنگ سنتی ما که زنان را به لحاظ اقتصادی وابسته به مردان تعریف می کند، بطور خاص مشکلاتی برای زنان ما در پی داشته است، هر یک از ما ممکن است تجربیات تلخی در این زمینه داشته باشیم. زنان عموما بسیار فقیر هستند و بطور عرفی نباید برای این قضیه اهمیت و ارزشی قائل باشند، تا آنجا که حتی زنان شاغل ما هم معمولا مدیریتی بر درآمد خود ندارند و چه بسیار پیش آمده است که زمانیکه نیاز مالی خانواده به درآمد آنها مرتفع میشود به دستور همسران خود خانه نشین میشوند و یادگرفته اند که سپاسگزار هم باشند. اغلب مردها دوست ندارند همسرانشان بیرون از منزل کار کنند و اغلب زنان پس از بچه دار شدن هم از جانب اطرافیان و هم از جانب خانواده خود و همسرشان از کار کردن منع میشوند آنها برای اینکه به الگوی «مادر و همسر خوب و فداکار» وفادار بمانند تمکین می کنند و براحتی از حقوق و مزایا و سوابق کاری و تجربیات خود می گذرند. دوبوار در کتاب وانهاده داستان یکی از این مادران و همسران خوب و فداکار و در عین حال متخصص را روایت میکند
ج- حرف های فراوانی در این زمینه گفته اند و میگویند و خواهند گفت. هدف من در این نوشته اصلا بررسی و موشکافی مسئله ی فقر زنان و مشکلات ریز و درشتی که در پی خواهد داشت نیست. هر زنی تنها با مراجعه به زندگی خود و برآورد میزان وابستگی به پدر و همسرش براحتی میتواند مشکلاتی را که در صورت فقدان آنها، جدایی و طلاق و یا حتی اقدام به یک فعالیت اقتصادی برایش پیش خواهد آمد ببیند.
در این سالها کتابهای بسیار زیادی در ارتباط با روش های ثروتمند شدن بطور کلی و ثروتمند شدن زنان بطور خاص به رشته ی تحریر درآمده است که اخیرا یکی از آنها را که به فارسی برگردانده شده است.  کتابی تحت عنوان«دختران خوب ثروتمند میشوند اگر…؟! 75 اشتباه قابل اجتناب که زنان با پول انجام می دهند» نوشته ی دکتر لوئیس پی فرانکل که خواندنش دست کم برای من بسیار جالب بود.
 

د- در این کتاب آمده است که پول قدرت است و به دختر بچه ها آموزش داده نمیشود که «قوی» باشند، بلکه به آنها آموزش داده میشود که «خوب» باشند. به پول فکر کردن و اهمیت قائل شدن برای آن، کار بی اهمیت و ناپسندی است. اگر بخواهیم خیلی فمینیستی به قضیه نگاه کنیم احتمالا این طرز تفکر ریشه در سلطه ی مذکر و تلاش برای وابستگی و زیر دست کردن زنان در فرهنگ پدرسالاری دارد. تلاش برای خانه نشینی و داشتن اهرم اجبارعلیه زنان… که صد البته بیراه هم نیست. منتهی فعلا محل بحث ما نیست
در این کتاب نویسنده معتقد است که زنان باید فکر ثروتمند شدن از طریق ازدواج با یک مرد ثروتمند را از سر بیرون کنند و برای استقلال مالی خودشان تلاش کنند چون هر زنی برای حفظ امنیت و استقلال خود باید «کیف پول خودش را داشته باشد». زنها باید ترس ها و اضطرابهای ناشی از افسانه هایی که درباره ی ناتوانی زنان از کسب ثروت گفته و نوشته شده است – که از نظر علمی خلاف آن ثابت شده است-را کنار بگذارند و از همین حالا برای کسب ثروت و تحقق رویاهای مالی خود اقدام کنند چون «یک دختر از تولد تا 18 سالگی به والدین خوب، از 18 تا 35 سالگی به یک ظاهر خوب ، از 35 تا 45 سالگی به یک شخصیت خوب و از آن پس به پول نیاز دارد»
نویسنده اذعان میکند که الگوی یک زن از چیزهایی که میتواند و میخواهد باشد بسیار محدود تر از الگوی یک مرد است، اما باید توجه داشت که الگوها اگرچه اغلب به زندگی ما نظم و جهت می دهند، در بسیاری مواقع هم باعث محدودیت نگاه و در نتیجه انتخاب ها و عرصه ی تجربیات ما میشوند
ه- پیدا کردن شجاعت و اعتماد به نفس ورود به برنامه های مالی، با امتحان و تجربه ی آنها ممکن میشود. زنان اغلب از درگیر شدن در امور مالی و اقتصادی به دلایلی نظیر ترس، عدم اعتماد به نفس و یا لطمه نزدن به غرور سرپرست زندگی خود طفره می روند و اینگونه قربانی و مرعوب پیام های اجتماعی نظم مردسالار حاکم بر جامعه میشوند. من واقعا نمیدانم که چرا تجاهل و اصرار به نمایش آن از جانب زنان اینقدر برای مردان و حتی خود آنها جذاب است، توگویی خود آنها نیز باور کردند که نفهم بودن و تجاهل بخصوص در امور مهم و سرنوشت ساز مترادف با جذابیت و زنانگی است. به گفته نویسنده «زنان از مادرانشان یاد گرفته اند که «خنگ» بودن درباره ی پول آنها را برای مردان جذاب تر می کند!» به هر حال او از زنان میخواهد که سکان دار کشتی مالی خود باشند و این فرض را که مردان باید از پول مراقبت کنند و زنان از مردان کنار بگذارند. از مهمترین توصیه هایی که در این کتاب مرتب تکرار میشود آغاز به پس انداز کردن بطور مرتب( به هر میزان که باشد) و تمرین دانستن درباره ی و  صحبت کردن از پول و مسائل اقتصادی است
و- نویسنده در این کتاب توصیه های فراوانی برای زنان – اعم از شاغل و خانه دار-دارد که من تنها به چند مورد از آنها که دست کم برای خود من جالب و آموزنده بوده است اشاره میکنم
ابتدا اینکه در مسائل مالی به آدمهای مدعی همه چیزدانی که اطرافتان هستند اعتماد نکنید
درآمد خود را بدون دلیل در اختیار همسر و فرزندانتان نگذارید، چرا زنان هم از افراد نگهداری می کنند و هم هزینه ی آن را می پردازند؟
نگهداری از دارایی های مادی و لوازم و وسایل موجود برای پرهیز از هزینه ی تجدید و تعمیر آنها ضروری است
نگهداری از سلامت جسمی برای پرهیز از مبتلا شدن به هزارو یک بیماری  و هزینه های درمان بالا در عین حفظ نشاط و تندرستی برای لذت بردن از زندگی و پول
پرهیز از خرید های احساسی، بخصوص در موارد خرید های کلان، برای هر خرید بیش از 50 هزار تومان کمی تعلل کنید
پرهیز از پرداختن بیعانه بخصوص برای خرید های کلان برای اینکه فرصت تامل پیدا کنید
تهیه ی لیست خرید و مجبور کردن خود به پایبند ماندن به آن و پرهیز از هر خرید اضافی
پرهیز از خرید اینترنتی و خرید با کارت اعتباری…برای هر خرید احساسی تنها کافی است که به یاد بیاورید برای پرداختن وجه آن چند ساعت کار کرده اید
فقط برای خرید به فروشگاه بروید نه برای تفریح یا دیدن اجناس و مدل های جدید
حتی المقدور از رفتن به حراجی ها و خرید اجناس بنجل ارزان قیمت خودداری کنید «زنان پنج برابر بیشتر از مردان احتمال دارد چیزی را فقط بخاطر اینکه حراج بوده بخرند و دوبرابر بیشتر از مردان اجناسی را می خرند که نیاز ندارند
پرهیز از تسکین درد و ناراحتی با خرید بیهوده
سوال پرسیدن و کنجکاوی و اطمینان در مورد کالایی که میخواهید بخرید
پایبند نشدن به رشته ی تحصیلی برای پیدا کردن کار و رفتن به سوی فضاهای کار مردانه تر؛ چون متاسفانه هرچه فضای کار مونث تر باشد،درآمد و پیشرفت در آن کمتر است.
و…
نویسنده میگوید«منتظر یک شاهزاده با اسب سفید نباشید که برای شما یک خانه با حصار سفید بخرد؛ خودتان آنرا بخرید
 -

توضیحات
دختران خوب ثروتمند میشوند اگر…؟!،دکتر لوئیس پی فرانکل، حوریا موسایی،نشر تمیشه،1386
اتاقی از آن خود، ویرجینیا وولف، صفورا نوربخش، انتشارات نیلوفر1383
 مطالب مرتبط
آموزش
آرایش
ازدواج

 

 

 

 

 

 

الف- فمینیسم جهان سوم این فرض را که فمینیست های غربی در رشد کلی تفکر فمینیستی، نقش اصلی را ایفا کرده اند زیر سوال می برد؛ زیرا معتقد است آنها غالبا تجارب خاص گروه های قومی دیگر را، که خارج از چشم انداز فرهنگ غربی قرار دارند نادیده میگیرند. آنها به جای زنان غیر غربی سخن میگوید و زنان جهان سومی را زنانی منفعل، لال و دریافت کننده به تصویر میکشند، زنانی که باید سپاسگزارانه پیرو صرف فعالیت ها و نظریات فمینیسم غربی باشند
فمینیست ها ی جهان سوم به تصویر ارائه شده از زن جهان سومی و نادیده گرفتن مسائل و مشکلات او اعتراض میکنند. در تصویر فمینیسم غربی از زن جهان سوم او را فردی ذاتا مثله شده برمبنای جنسیت مونث اش و همینطور جهان سومی بودنش معرفی می کنند، در حالیکه زنان غربی تحصیل کرده، مدرن و صاحب عقل و اراده معرفی میشوند

 

ب- چاندرا تالپاد موهانتی(1955)، فمینیست هندی، از مشهور ترین نظریه پردازان فمینیسم جهان سوم است. او یکی از نظریه پردازان برجسته ی فمینیست در حوزه های  مطالعات پسا استعماری و ترا- ملیتی است.  پس از انتشار مقاله ی تاثیر گذارش تحت عنوان « زیر نگاه های غربی : گفتمانهای استعماری و دانش پژوهی» در1986 به شهرت رسید. در سال 2003، چاندرا موهانتی کتابش با نام « فمینیسم بدون مرزها: نظریه مستعمره شکنی، تمرین همبستگی » را منتشر کرد. در این اثرش او برای دستیابی به یک پیوند نظری و عملی استدلال می کند، بعلاوه  موضوعات عمده ی عمومی و خصوصی ، شامل سیاست های تفاوت، بنیان های پیوند ترا ملیتی و تلاش های ضد-سرمایه داری علیه جهانی شدن را بررسی می کند
موهانتی اصالتا اهل مومبیا در هند است. او مدرک دکتری و فوق لیسانس خود را از دانشگاه  ایلینویز در اورباندا- شامپین آمریکا دریافت کرد. همچنین از دانشگاه دهلی در هند هم درجه ی فوق لیسانس و لیسانس دارد. او برای مدت زمانی طولانی استاد مطالعات زنان در کالج همیلتون در نیویورک بود و اکنون استاد دانشگاه سیراکوز در دپارتمان مطالعات زنان است
ج- در این نوشته به بیان خطوط کلی نظریات موهانتی در مقاله ی «زیر نگاه های غربی» می پردازم. این مقاله که برای نخستین بار در ژورنال فمینیست ری ویو (1988) چاپ شده یکی از اولین نوشته هایی بود که بطور نظام مند بیان میکرد چگونه فمینیست های غربی زنان جهان سوم را به مثابه موجوداتی همگن استعمار میکنند. موهانتی مجموع نوشته های پژوهشی  درباره ی زنان در جهان سوم را نقد میکند. او معتقد است نویسندگان غربی فرهنگ طبقه ی متوسط خود را به عنوان هنجار میپذیرند و تاریخ ها و فرهنگ طبقه ی کارگر را به مثابه «دیگری» کدگذاری می کنند
موهانتی در این مقاله به ارائه ی تصویری واحد از مجموع زنان جهان سومی و مشخص کردن آنها به عنوان دیگری اعتراض می کند. او به زندگی های متفاوت زنان و تاریخ و فرهنگ نامتجانس آنها در جهان سوم اشاره می کند، چیزی که طبقه بندی آنها را تحت عنوان واحد «زنان جهان سومی»  دشوار و غیر قابل قبول می کند. در مقابل این عنوانِ واحد موهانتی به «تفاوت جهان سومی» اشاره میکند و با هر گونه یکسان انگاشتن مشکلات، فرهنگ ها و زندگی های زنان در جهان سوم مخالفت میکند
سپس به سه پیشفرض موجود در اغلب تحلیل های غربی از زنان جهان سوم اشاره می کند: نخست، این که  زنان جهان سومی را به عنوان گروهی همگن با امیال و علایق یکسان و بدون توجه به موقعیت نژادی، قومی یا طبقه ای در نظر می گیرند. دوم؛ یک مسئله ی روش شناسی است، روش شناسی هایی که از فرض نخست ناشی میشوند، به این معنا که روشها  بطور  غیر نقادانه و یکسان  در مورد کل زنان جهان سوم بکار گرفته میشود. و سوم، پیشفرض های سیاسی نهفته در راهبردهای تحلیلی و روش شناسی است، که از دو مورد قبلی لازم می آید. در واقع در نظر گرفتن زنان جهان سوم به عنوان یک گروه همگن تصویر یک زن جهان سومی معمول و متوسط ایجاد میکند. این تصویر، زنان جهان سومی را زنانی جاهل مآب، فقیر، آموزش ندیده، محصور در سنت، مذهب، کار خانگی و قربانی نشان میدهد؛ در حالیکه زنان غربی مدرن،تحصیل کرده، دارای کنترل بر بدن و امیال جنسی و آزاد برای تصمیم گیری ها معرفی می شوند. به عنوان مثال او به اظهار نظرهای نادرست درباره ی ختنه ی زنان در آفریقا و خاور میانه، توسط نویسندگان غربی اشاره می کند. در این مطالعات زنان جهان سوم به عنوان قربانیان کنترل مذکر توصیف میشوند
 

موهانتی در بخشی از مقاله ی خود مثالی در مورد روش  بررسی وضعیت زنان جهان سوم می آورد: محققان غربی معتقدند شمار زیادی از زنان در جهان سوم خود را می پوشانند(حجاب دارند) و این امر حاکی از تفکیک و کنترل جنسی بر زنان است. سپس مثال های پراکنده ای از سراسر کشورهای جهان سوم جمع آوری میکنند. مثلا در کشور های اسلامی همچون عربستان سعودی، ایران، پاکستان، هند و مصر زنان خود را می پوشانند و با این وصف، اینها حکایت از کنترل جنسی زنان به عنوان یک فاکت کلی در کشورهایی است که در آن زنان حجاب دارند
 از نگاه فمینیسم غربی زنان جهان سوم زنانی قربانی هستند که گرفتار پرده و حجاب، ختنه، خودفروشی اجباری، تعدد زوجات و پورنوگرافی هستند. این تحلیل ها بجای بررسی مسائل، اهمیت نقش کنترلی آن بر زنان را مورد پرسش قرار می دهند
 موهانتی میگوید اگرچه ممکن است مثلا شباهت های ظاهری میان پوشش زنان عربستان صعودی و زنان ایرانی وجود داشته باشد،اما معنای واقعی آن در بافت فرهنگی و ایدئولوژیکی جامعه بدست میآید. به عنوان مثال زنان ایرانی  طبقه ی متوسط برای نشان دادن اتحاد خود با خواهرانشان در طبقه ی کارگر در طی انقلاب 1979 حجاب کردند در حالیکه در ایران معاصر حجاب به عنوان قانونی اسلامی اجباری شده است . حتی در خود ایران هم مسئله ی حجاب در دو بافت تاریخی معانی انضمامی متفاوتی دارد- در ایران دوران شاه و استعمار فرهنگی غربی در مورد اول و سپس در اسلامی شدن ایران در مورد دوم- در مورد اول حجاب یک اقدام اعتراض آمیز و انقلابی برای بخشی از زنان طبقه ی متوسط بود و در مورد دوم فرمانی اجباری¼br /> موهانتی میگوید مفاهیمی مانند بازتولید، تقسیم کار جنسی، خانواده، ازدواج، پدر سالاری و مانند آن اغلب بدون توجه به بافت تاریخی و فرهنگی شان مورد استفاده ی فمینیست های غربی قرار میگیرند.بطوریکه تمایز میان «زن» و «زنان» را از میان برداشته اند و همه ی امور را در قالبهای غربی تفسیر می کنند

 

توضیحات
Chandra Talpade Mohanty, from “Under Western Eyes: Feminist Scholarship and Colonial Discourses
آنچه درمورد نویسنده نوشته شده از این منبع ترجمه شده است
خلاصه ی مقاله ی «زیر نگاه های غربی» را اینجا ملاحظه کنید

مطالب مرتبط
فمینیسم اسلامی
فاطمه مرنیسی
 جنسیت، ناسیونالیسم، تجدد در ایران

دیگران